نظریه بازی ها

 برای اولین بار توسط جان نویمان (John Neumann) استاد مجارستانی الاصل دانشگاه پرینستون که از بزرگترین ریاضیدانان قرن بیستم نیز هست و اُسکار مورگنشترن (Oskar Morgentern) استاد آلمانی الاصل دانشگاه وین در اتریش که در سال ۱۹۳۸ به علت اشغال وین توسط نازی ها اخراج شد، به آمریکا مهاجرت کرد و به عنوان همکار جان نویمان به دانشگاه پرینستون پیوست ارائه شده است. مشروح این نظریه در کتاب «نظریه بازی ها و رفتار اقتصادی» ،۱۹۹۴ معرفی شده است.بسیاری از نظریه های اقتصادی حول این محور دور می زنند که چگونه فرد و یا بنگاهی که در نظر دارند سود و عواید خود را به حداکثر برسانند و یا هزینه های خود را در بازاری که تصمیمات فردی تأثیری بر روند حرکت بازار ندارند، به حداقل برسانند.موارد متعددی وجود دارد که تصمیمات اقتصادی در شرایط متضاد و مشکل اتخاذ می شوند، شرایطی که در آن تصمیمات یک گروه بر منافع گروه دیگر تاثیر می گذارد. از نمونه های بارز آن چانه زدن برروی دستمزد بین اتحادیه های کارگری و کارفرمایان است. نمونه ساده تر آن حالت انحصار دوگانه (مضاعف) فروش است که در این نوع بازارها قیمت فروش یکی از تولیدکنندگان که براساس منافع وی است از سوی تولیدکننده دیگر در صنعت دنبال می شود. کاربرد نظریه بازی ها در اقتصاد باعث رفع مشکلاتی از این نوع می شود. برای درک بهتر نظریه بازی ها فرض کنید که دو بازیگر وجود دارند X و Y که انتخاب اولیه با X است و هر تصمیمی او بگیرد لزوماً بازیگر Y نیز از آن دنباله روی می کند. بدین ترتیب بازیگر از بهینه ترین و بهترین استراتژی خود پیروی می کند و انتخاب استراتژی مذکور با علم به این مسئله است که بازیگر دیگر حداقل زیان را به وی وارد خواهد ساخت. بازیگر y نیز به همین ترتیب در مورد برنامه و استراتژی خود تصمیم گیری می کند. بدین ترتیب نظریه بازی ها به بررسی انتخاب بهترین استراتژی با بهترین پیامد با توجه به پیش بینی تصمیمات و اقدامات بازیگران دیگر (مخالف) و نیز آنکه تحت شرایط جاری تنها یک راه حل منحصر به فرد وجود دارد، می پردازد. (قره باغیان، ،۱۳۷۲ ص ۳۱۶)

بازی ها را می توان به گروه های مختلف تقسیم بندی کرد که عبارتند از:
۱ - بازی ها با مجموع صفر: که در این بازی ها دستاورد یک بازیگر معادل زیان بازیگر دیگر است.
۲ - بازی ها با مجموع غیرصفر در اینجا تصمیمات یک بازیگر ممکن است به نفع کلیه بازیگران تمام شود.
۳ - بازی های تعاونی در این نوع بازی ها امکان تبانی و سازش بین بازیگران وجود دارد.
۴ - بازی های غیرتعاونی در آنها امکان سازش و تبانی بین شرکت کنندگان وجود ندارد. (پیشین، صص ۳۱۷-۲۱۶)
جان نویمان وقتی برای نخستین بار مورگنشترن را ملاقات کرد، ساختار نظریه بازی ها را در ذهن داشت.ولی مورگنشترن توجه او را به امکان استفاده از این نظریه در اقتصاد برانگیخت. معهذا، نظریه بازی ها در دهه ۱۹۶۰ به تدریج اهمیت خود را از دست داد و در دهه ۱۹۷۰ مورگنشترن خود از تلاش برای شناساندن راهکار نظریه بازی ها در اقتصاد دست برداشته بود. البته باید اذعان داشت که پیشرفت های زیادی در زمینه نظریه بازی ها پس از انتشار کتاب «نظریه بازی ها» حاصل شده است. لیکن، نقش نظریه بازی ها دراقتصاد، حتی امروزه نیز چندان روشن نیست. با این همه مورگنشترن خود، به موضوع پیش بینی در اقتصاد علاقه داشت و مدل های ریاضی بازی ها را در اقتصاد به عنوان تنها راه حل مسائل می دانست. (مارک بلاگ، ،۱۳۷۵ ص ۲۷۲)نظریه بازی ها، از زمان نویمان و مورگنشترن پیشرفت زیادی کرده و سعی شده تا راه حل هایی برای بازی های دارای چندین بازیگر و نیز دارای حاصل غیر صفر پیدا شود. این راه حل ها عموماً با فکر قدیمی وجود یک هسته در یک اقتصاد مبتنی بر مبادله پایاپای پیوند خورده است. هر بازار دارای یک هسته از تجار است که کالاها را میان خود مبادله می کنند و چنانکه از ائتلاف با دیگران نیز منتفع شوند از این کار سر باز نخواهند زد. همراه با افزایش تعداد تجار، نظام قیمت گذاری پیدا می شود و تحت شرایط خاصی این نظام قیمت گذاری همان نتایجی را به بار می آورد که در رقابت کامل و تخاصم آمیز مشاهده می گردد. فکر وجود هسته در یک اقتصاد، به کاربرد نظریه بازی ها اختصاص دارد و از این جهت نظریه بازی ها در سال های اخیر با نظریه تعادل عمومی و اقتصاد رفاه گره خورده است. (پیشین، ص ۲۷۳) نویمان معرف یک نوآوری در علم اقتصاد ریاضی بود که با استفاده از نظریه بازی پدیده های اجتماعی و اقتصادی را حل کرد. (Blaug, ۱۹۸۳, P.۶۳۴)به نظر اومان، نظریه بازی ها باعث شکوفایی ایده هایی می شود که در حل تعارضات موجود و یا در حال شکلگیری اثرگذار است. تمرکز مطالعات اومان بر عناصر گوناگون نظریه بازی ها است و این پرسش که آیا در صورت پیگیری مکرر بازی ها همکاری میان طرف های درگیر افزایش پیدا خواهد کرد یا نه؟وی مطرح کرد زمانی که تعداد بازیگران زیاد، تعامل ها نادر، افق زمانی کوتاه یا امکان عدم مشاهده دقیق اقدامات سایرین غیر ممکن باشد، احتمال همکاری رقبا کمتر می شود. شلینگ نیز استفاده از نظریه بازی ها را برای کمک به درک موقعیت های مناقشه مؤثر عنوان کرد. وی در کتاب «استراتژی تعارض» به بررسی رقابت تسلیحات هسته ای پرداخته است. (www.bbc.co.uk.pp۱-۳)هارسانی به خاطر شکوه و قدرت تحلیلی نظریات اقتصادی جذب علوم اقتصادی شد و خیلی زود نتیجه گرفت که این قدرت بسیار بارز توسط ابداعات نظری بر پایه نظریه تصمیم پیشرفته و نظریه بازی ها قابل افزایش است. همچنین نظریه های متعارف و متداول درعلم اقتصاد برای عرضه یک پیشگویی صحیح در مورد قراردادها، انحصار چندجانبه و تولید محصولات مردود هستند. این موارد وی را به سوی طرح مفاهیم مطرح شده به صورت راه حل در نظریه بازی ها برای یک پیشگویی واحد سوق داد. همچنین وی نظریه بازی ها را برای قدرت های سیاسی و مشکلات اجتماعی بسط داد. سپس نشان داد که چگونه می توان نظریه مزبور را در اصل به بازی هایی که دارای اطلاعات ناکافی و ناقص هستند گسترش داد. همچنین مقاله هایی در زمینه علوم فلسفی که بر پایه اصول ریاضی هستند ارائه کرده است. (Blaug, ۱۹۸۳, ۳۷۴p)جان نَش در سال ۱۹۵۰ رساله دکترای خویش را با عنوان بازی های غیرهمبسته که شامل تعاریف و خصوصیات نظریه تعادل نَش بود گذراند. نتیجه مطالعات وی در سه مقاله «نقاط تعادلی در بازی های شخصی» ،۱۹۵۰ «مسئله قراردادها» ۱۹۵۰ و «بازی های مشترک دو نفره» ۱۹۵۳ مطرح شده است.wikipedia.org/John Nash.htm, PP. ۱-۲جان نَش به حل مسائل ریاضی و همچنین «مسائل مذاکرات» که جان نویمان آن را در کتابش با عنوان «نظریه بازی ها و رفتار اقتصادی» حل نشده باقی گذاشته بود علاقه عجیبی داشت. لذا با گروه فعال در زمینه نظریه بازی ها همکاری کرد. نظریه وی که در حال حاضر تعادل نَش نامیده می شود یک اصل منتج از نظریه اصلی (حداقل کردن حداکثرها) جان نویمان است که پیش از آن ارائه شده بود.ارتباط رینهارد سِلتن با نظریه بازی ها مطالعه یک مقاله عمومی در مجله فورچون بود. وی زمانی که در رشته علوم ریاضیات به تحصیل مشغول بود با آثار نویمان و مورگنشترن در زمینه نظریه بازی ها آشنایی پیدا کرد. پس از شرکت در سمیناری که توسط اِوالد برگر برای دانشجویان اقتصاد در زمینه نظریه بازی ها برگزار شد پایان نامه خود را با استفاده از نظریه بازی ها به رشته تحریر درآورد. هدف از پایان نامه کارشناسی و پایان نامه دکترای وی بدیهی سازی یک ارزش در بازی های شخصی بود. این موضوع وی را قادر ساخت به مشکل کلی کار زودتر از دیگران پی برده و مقالاتی را تدوین کند که به خاطر آنها جایزه نوبل اقتصاد را دریافت کرد.رابرت اومان در سال ۱۹۳۰ در فرانکفورت آلمان به دنیا آمد. وی یک ریاضی دان اسرائیلی الاصل و عضو آکادمی ملی علوم ایالات متحده آمریکا است. در سال ۱۹۵۰ از سیتی کالج نیویورک در رشته علوم ریاضی لیسانس گرفت و در سال ۱۹۵۵ در رشته علوم ریاضی از انستیتوی فنی ماساچوست در مقطع دکترا فارغ التحصیل شد. از سال ۱۹۵۶ به دانشگاه عبری در اورشلیم رفت و در مرکز مطالعات عقلانیت (خردپذیری) در این دانشگاه به فعالیت پرداخت. بیشترین سهم و مشارکت وی در محدوده بازی های تکراری بود که طبق تعریف، بازیگران در آنها به طور مرتب و همیشگی با شرایط مشابه روبه رو می شوند. اومان اولین کسی است که مفهوم تعادل همبسته را در نظریه بازی ها ارائه کرد. این مفهوم نوعی از تعادل در بازی های غیرهمبسته است که منعطف تر از تعادل کلاسیک نَش مطرح شده است. پیش از این اومان روی مفهوم دانش مشترک در نظریه بازی ها به روش سخت مطالعاتی انجام داده است.اومان به عنوان یک یهودی مذهبی، نظریه بازی ها را نیز برای تحلیل مسائل پیچیده تالمود (مجموعه قوانین شرعی و عرفی یهود) استفاده کرده است.
wikipedia.org/Robert Aumann.htm,pp۱-۲
توماس کرومبی شلینگ یک اقتصاددان ۸۴ ساله آمریکایی الاصل است که در سال ۱۹۲۱ در اوکلند کالیفرنیا متولد شد، لیسانس خود را از دانشگاه برکلی در کالیفرنیا (۱۹۴۴) و دکترای خود را از دانشگاه هاروارد (۱۹۵۱) دریافت داشته است. وی مدت ۲۰ سال در دانشکده دولتی جان اف کندی دانشگاه هاروارد به تدریس اقتصاد سیاسی اشتغال داشت.موضوعات مورد تدریس شلینگ سیاست خارجی، امنیت ملی، استراتژی هسته ای و کنترل جنگ افزارها در دانشگاه مریلند و یک کالج محلی در منطقه مریلند بوده است. وی در مشهورترین کتاب خود با عنوان «استراتژی تعارض» چاپ دانشگاه هاروارد در سال ۱۹۶۰ به بررسی قراردادها و رفتار استراتژیک اشاره کرده همچنین به معرفی مفهوم «نکته شلینگ» پرداخته است. در سال ۱۹۷۱ مقاله مستندی با موضوع پویایی نژادی با عنوان مدل های پویا از تبعیض نژادی ارائه کرده. در این مقاله وی توضیح داده که چگونه یک همسایه با ساکنان تماماً سفیدپوست می تواند سریعاً به یک همسایه با ساکنان سیاه پوست تبدیل شود، حتی اگر با هیچ یک از ساکنان سفیدپوست کاملاً مخالفت نشده باشد که در این همسایگی زندگی می کنند. وی همچنین در مباحث «گرم شدن یکپارچه» شرکت داشته است. بر اساس تجربیات وی در رابطه با طرح کمکهای مارشال پس از جنگ جهانی دوم او معتقد است که بحث گرم شدن یکپارچه یک مسئله قراردادی است. اگر جهان قادر است انتشار سهام دولتی و اوراق قرضه را کاهش دهد، کشورهای فقیر بیشترین نفع را خواهند برد و کشورهای ثروتمند بیشترین هزینه ها را تحمل خواهند کرد.
طی سال های اخیر عمدتاً دانشمندان آمریکایی به دریافت جوایز نوبل اقتصاد نائل آمده اند.
منابع:
۱ - بلاگ، مارک. اقتصاددانان بزرگ جهان. ترجمه حسن گلریز. تهران نشر نی، ۱۳۷۵.
۲ _ قره باغیان، مرتضی. فرهنگ اقتصاد و بازرگانی. تهران مؤسسه خدمات فرهنگی رسا، ۱۳۷۲.
۳ - قنادان، محمود. اقتصاددانان بزرگ. تهران نشر رسانه الکترونیک، ۱۳۸۴.
۴ _ Blaug, Mark. Whoصs Who In Economics. Second Edition. Wheatsheaf Books, ۱۸۸۳
۵ _ www.BBCPersian.com
۶ _ www.nobelprize.org
۷ _ www.wikipedia.org
* عضو هیأت علمی دانشگاه تهران.

 

صفحه نخست


آسیب شناسی تاریخ اسلام

جهانی شدن

آنتونی گیدنز

خلاصه کتاب موج سوم الوین تافلر

خلاصه کتاب تکوین جامعه شناسی نوین

خلاصه کتاب جهان رها شده گیدنز

اصول روزنامه نگاری

ژورنالیسم اینترنتی در ایران

رشته علوم ارتباطات اجتماعی

مدل سوم ویلبر شرام

کمپین تبلیغات

مدیریت تبلیغات

برنامه ریزی رسانه ای

پیام های تبلیغاتی

تحقیقات بازاریابی

Marketing Research

دیوان شمس تبریزی (غزلیات)

جمشیدی:خوشحالم مرا با فردین مقایسه می‌کنند

تحقیقات ارتباطی متن آهنگ حقیقت داره دلتنگی

مدل سوم ویلبر شرام



» گلایه از خدا و جواب سپهری :: ۱۳٩٢/۶/٢۶
» روزنامه های الکترونیک راهی به سوی توسعه :: ۱۳٩٢/۶/٢۳
» جوامع فراصنعتی :: ۱۳٩٢/۶/٢۳
» روزنامه نگاری سایبر :: ۱۳٩٢/۶/٢۳
» فضای سایبر چیست | CyberSpace :: ۱۳٩٢/۶/٢۳
» روزنامه های الکترونیک راهی به سوی توسعه رسانه ای :: ۱۳٩٢/۶/٢۳
» تئوری آشوب و کاربرد آن در مدیریت :: ۱۳٩٢/۶/٢۳
» مفاهیم اگزیستانسیالیسم و اومانیسم :: ۱۳٩٢/۶/٢۳
» هارپ چیست؟ :: ۱۳٩٢/۶/٢۳
» غول های رسانه ای جهان :: ۱۳٩٢/۶/۴

همچنین مشاهده کنید
/ 0 نظر / 102 بازدید